Bất cứ ở đâu bạn cũng có thể cập nhật được giá cà phê

Nhận tin nhắn giá cà phê chính xác nhất các công ty thu mua 07-03-2021

Soạn tin nhắn CAFE và gửi tới số 8388 → bạn sẽ nhận ngay giá cà phê mới nhất

Quy trình trồng, chăm sóc và bảo vệ cây hồ tiêu

Ngày: , Mục: Trồng và Chăm sóc Tiêu, Đăng bởi: , 21 phản hồi

Tôi là nhà cơ khí, nhưng khởi đầu bằng trồng tiêu, tôi cũng từng mất thăng bằng khi khí hậu và môi trường thay đổi. Tuy nhiên những hiện tượng vật lí tác động đến sinh lí cây trồng là rất rõ nét . Hy vọng những nghiên cứu dưới đây giúp bà con nông dân kiểm soát được những loại cây trồng chung quanh mình nói chung và cây hồ tiêu nói riêng.

Lĩnh vực đề cập. là lĩnh vực nông nghiệp, cụ thể là đề cập đến quy trình trồng – chăm sóc – bảo vệ cây hồ tiêu trước khí hậu thay đổi.
Tình trạng cây trồng hiện nay.

Theo chu kỳ thoái hóa của cây tiêu nên từ 20-22 năm sẽ biến động về giá, giá tăng cao khiến cây tiêu tự phát trên diện rộng.

Tiêu là loại cây bán chùm gửi, thích nghi với khí hậu nhiệt đới. Sinh lí nhạy cảm, không hợp với nhiệt độ dao động lớn trong ngày, nên cây hồ tiêu chỉ tồn tại ở miền Trung và miền Đông Nam bộ Việt Nam cũng như một số nước có khí hậu tương ứng như Ấn độ, Inodesia v.v…

Từ khi khí hậu thay đổi và tiêu trồng nhiều trên diện rộng đã xảy ra các hiện tượng như sau:

  • Chết hàng loạt ngoài kiểm soát.
  • Trồng trên địa hình, địa lí không phù hợp.
  • Khô hạn, nắng nóng, mưa nhiều, xói mòn, dịch bệnh.
  • Không xác định được tính năng, đặc điểm, sinh lí cây tiêu. v.v….

Hiện các nguyên nhân gây tiêu chết hàng loạt được xác định như sau:

1. Theo lẽ tự nhiên, khi trồng, ta thường làm bồn để giữ nước khi tưới.

Với địa hình trung du, đồi dốc nên nước chỗ cao sẽ dồn về chỗ thấp và chu kì thiên nhiên, cứ 10 năm sẽ có một năm mưa nhiều. Một trong mười năm ấy, sau bón phân hóa học gặp đợt mưa lớn, nhiều thì toàn bộ lượng phân ấy sẽ dồn vào gốc tiêu, khiến cây tiêu bị ngộ độc phân bón và sau đó sẽ chết hàng loạt. Đây là hiện tượng hy hữu nhưng tất yếu sẽ xảy ra do địa lí và chu kì của thiên nhiên tạo ra.

2. Chết do úng

Đào dưới gốc tiêu chết ở độ sâu 35-50cm ta thấy có một lớp đất dẻo như đất sét, mặc dù trước đó không hề có và đất trồng tiêu là đất trên đồi hoặc không phải là đất sét. Hiện tượng này được xác định như sau:

Theo tự nhiên, mọi vật đều bị kéo xuống do lực trọng trường. Bình thường, để có lượng nước mưa từ 100-200mm phải mưa lớn trong nhiều giờ. Nhưng với máy bơm lớn, chỉ trong 30 giây đã có lượng nước từ 100-200mm trong bồn tiêu. Việc làm này là hiện tượng bất thường so với thiên thiên. Một khối lượng và trọng lượng lớn của nước đã nén lên mặt đất, đồng thời chúng đã bị kéo xuống. Nước là vật chất loãng, dễ dàng hóa hơi bay lên cũng như di chuyển len lỏi xuống lòng đất. Với lượng nước tưới từ 100-200mm, khi di chuyển, nước sẽ kéo theo những vật chất nhỏ li ti của hữu cơ, vô cơ xuống lòng đất, và lắng đọng ở độ sâu từ 35-50cm một lớp phù sa dẻo như đất sét và đây là lớp đất chống thấm. Hiện tượng này chỉ hình thành sau khi trồng tiêu từ 5-6 năm. Theo chu kì thiên nhiên, cứ 10 năm sẽ có năm mưa nhiều, năm ấy sẽ xóa sổ những vườn tiêu trước sự chống chọi của tất cả các loại thuốc. Đây là nguyên nhân chết do tưới nhiều nước với khối lượng lớn, đột ngột, không hài hòa với thiên nhiên.

Loading...

Hiện tượng này là do con người vô ý tạo ra nhưng rất khó phát hiện vì chúng chỉ hình thành ngầm dưới lòng đất sau 5-6 năm.

3. Tiêu chết do làm sai bản năng và sinh lí của chúng:

Quan sát dây tiêu sẽ thấy dây leo luôn ở vị thế thẳng đứng. Điều này cho thấy chúng không chấp nhận những thứ đeo bám.

Lá tiêu phủ từ trên xuống dưới, che kín gốc, lá xếp như mái ngói, như tổ ong, lá trên che lá dưới, khi mưa, nước mưa theo lớp lá đưa nước ra biên, với lượng mưa trung bình từ 50-70mm, gốc và thân cây tiêu không hề ướt. Điều này cho thấy chúng không chịu ẩm độ cao trong thân, trong gốc. Lá tiêu phủ sát đất là để chắn không cho các vật chất bị nước mưa văng bám vào thân. Lớp lá dầy như lông là để che, tức không cho nắng, nhiệt mặt trời rọi vào trong thân. Nếu tưới vào thân cây lúc thời tiết mới chuyển sang mùa khô sẽ giúp nấm hoặc mầm nấm phát triển chờ thời tiết thuận lợi sẽ bộc phát. Nếu cắt lá gốc sẽ tạo điều kiện cho nước mưa làm văng hữu cơ hoặc phân hóa học trực tiếp bám vào thân gốc tiêu.

4. Tiêu chết do đứt rễ, quan sát những cây tiêu chết trong vườn đặc điểm như sau:

Tiêu hay chết theo dọc bờ mương. Mương là nơi chứa, dẫn và thoát nước nên ẩm sẽ độ cao, mương thường được đào vét cũng như chứa nhiều lá khô mục chưa phân hủy. Khi vét mương, rễ tiêu thường bị đứt. Dây tiêu hay rễ tiêu khi bị cắt hoặc bị đứt sẽ chảy nhựa từ 8-15 ngày, tùy theo thời tiết, ẩm độ cao hay thấp. Điều này cho thấy tuyệt đối không được làm đứt rễ tiêu nhất là rễ lớn, khi rễ đứt nhiều, do chậm cầm máu nên cây tiêu mất năng lượng suy kiệt, cộng môi trường ẩm cao của mương cũng như nấm của các loại hữu cơ chưa phân hủy dưới mương khiến rễ tiêu dễ nhiễm bệnh rồi thối rữa.

5. Tiêu chết do lượng nước phân bố không đồng đều

Quan sát những cây tiêu thường chết bên cạnh lối mòn trong vườn tiêu hiện tượng như sau:

Khi mưa, lượng nước phân bố đều nhưng gặp những vùng đất cứng nên nước chậm thấm qua, thế là nước dồn đến các nơi khác. Như vậy trên nền lối mòn, nước sẽ dồn về các gốc tiêu gần đó làm ẩm độ nơi đó cao hơn nơi khác trong khi cùng một lượng mưa. Nếu gặp mưa nhiều thì tiêu quanh lối mòn sẽ úng.

6. Tiêu chết do nấm

Quan sát những cây tiêu chết thường là những nọc tiêu bị nghiêng hoặc những cây nọc tiêu có nhiều chãng, nhánh. Khi cây bị nghiêng, theo tự nhiên chúng sẽ đẻ nhánh để cân bằng trọng lực. Khi có nhánh thì sẽ có một mặt bằng 0 độ trên nhánh so với không gian của mặt đất. Khi mưa, mặt bằng này sẽ đọng nước do lõm của kẹt nhánh, đồng thời cành khô lá rụng thường kẹt lại nơi này. Như vậy đây sẽ là môi trường thích nghi cho các loại nấm phát triển trong mùa mưa khi ẩm độ phù hợp. (tại sao nấm mối không mọc ở mùa xuân?)

7. Tiêu chết do ngộ độc thuốc

Mùa thu, cây tiêu không bị tác động rõ rệt như cây sò đo, cao su v.v nhưng cũng có ảnh hưởng, thu về các lá già trong thân vàng nhiều, báo hiệu cây đã sang mùa. Đây là hiện tượng sinh lí tự nhiên, không sao cả. Vì không để ý nên nhiều vườn ngỡ bệnh, đem vô số các loại thuốc, xịt, đổ xuống gốc nhiều khiến tiêu bị ngộ độc thuốc. Như vậy sự lo lắng quá mức đã vô tình góp sức phá hoại cây tiêu và môi trường.

8. Tiêu chết do nước ngầm

Quan sát những vườn tiêu chết hàng loạt trên địa hình tưởng chừng lí tưởng, nhưng tiêu chết như sau:

Ở những quả đồi rộng hoặc những sườn dốc dài gần tiếp giáp với chân đồi, có độ nghiêng từ 7-15 độ có những chổ nước xì lên trên mặt đất lúc mưa nhiều hoặc trong mùa mưa. Qua nhiều năm, các hữu cơ, vô cơ nhỏ, trầm lắng bên dưới mặt đất ở độ sâu từ 50-70cm do lực trọng tường kéo xuống và nước là tác nhân xúc tác. Các vật chất nhỏ trầm lắng dầy đặc sẽ làm cho nước chậm thấm qua. Chính vì thế, khi mưa nhiều nước sẽ dâng lên khiến đất ở trên đồi bị nổi nước, có những nơi thành ruộng gò. Như vậy trước khi nước xì ra trên đồi là hiện tượng nước lưu chuyển ngầm dưới lòng đất, trong đáy vườn tiêu và dưới gốc tiêu. Với dạng đất như vậy sẽ khó phát hiện trong mùa khô.

9. Tiêu chết do các loài động vật tập trung cắn phá

Sau tết và giáp mùa mưa là rất khô, thậm chí sau một đêm, sương không còn đọng trên ngọn cỏ. Tất cả các loài sinh vật gần như không nước uống. Các loài như kiến, rệp, rệp sáp v.v…đều tập trung vào gốc tiêu để uống nước hoặc giữ ẩm da. Khi nguồn nước tưới cạn kiệt, chúng không còn cách gì khác ngoài đục khoét rễ, thân cây tiêu để hút nhựa. Sang mưa, những lỗ thủng trên thân rễ cây tiêu là một cái hồ nhỏ tạo môi trường cho một cuộc chiến với các loại thuốc hóa học bắt đầu.

10. Vông chết do khí hậu thay đổi

Khí hậu đã thay đổi. Nắng – nhiệt độ cao khiến lớp biểu bì (da) cây vông không giữ được độ ẩm trong thân cây nữa cộng sự đeo bám hút nước của cây tiêu nên vông chết là điều tất yếu. Khi chết thì tế bào sẽ dẫn tới hoại tử. Bệnh khí hậu thay đổi thì không cứu được. Các nhà bảo vệ thực vật khuyến cáo dùng thuốc trị vông chết là không thỏa đáng, chỉ làm thiệt hại cho nông dân và môi trường.

Để khắc phục và ứng phó các tình trạng nêu trên, phương pháp bao gồm các bước như sau:

Mô tả chi tiết giải pháp.

Bước một

chọn địa lí, địa hình phù hợp, cụ thể là chọn từng vị trí thật phù hợp để tránh các bất lợi như, đất cao, đất có độ nghiêng lớn, đất quá thấp, đất lòng chão, đất cạn đáy (độ dầy hữu cơ ít) đất sét. Đất cao sẽ tốn kém như: bơm công suất lớn, bơm chuyên dụng, kèm theo là giếng sâu hoặc ao nước xa, dây ống dẫn nước dài. Đất có độ dốc lớn khó chăm sóc, khó di chuyển, luôn bị xói mòn. Đất lòng chão sẽ bị nước tập trung khi mưa nhiều gây úng. Đất cạn hữu cơ cây trồng sẽ mau cằn cỗi. Đất sét thường không có hữu cơ và là đất không thấm sẽ ứ nước trong mùa mưa. Nếu trồng tiêu ở dạng đất như vậy tiêu sẽ chết, nếu cố tạo cho có thể trồng được thì dù thu hoạch sản lượng có cao nhưng tính hiệu quả sẽ thấp vì chi phí nhiều.

Chú ý: đất trên sườn đồi có độ nghiêng từ 7-15 độ, có độ dốc dài từ 150- 200 mét, nơi này thường xảy ra hiện tượng như sau:

Khi mưa, một lượng nước di chuyển trên mặt đất, một số thấm rồi lưu chuyển dưới mặt đất. Với độ dài trên, lưu lượng sẽ tăng lên về phía bên dưới. Khi di chuyển, nước mang theo những vật chất nhỏ về tập trung ở một điểm, điềm ấy thường hình thành trên hay dưới mặt đất ở lượng mưa trung bình trong năm. Qua nhiều năm, các vật chất nhỏ trầm tích xuống bên dưới mặt đất ở độ sâu từ 50-70cm sẽ tạo ra một lớp khó thấm. Chính vì vậy khi mưa nhiều nước sẽ xì ra, mặc dù ở lưng đồi. Muốn trồng trên dạng đất này phải đào những con mương sâu, cắt ngang triền đồi để cắt nước ngầm lưu chuyển (cần xác định đất trước một năm).

Không trồng tiêu trên đất đồng bằng vì đồng bằng nước không lưu chuyển hoặc lưu chuyển chậm. Theo chu kì, cứ 10 năm sẽ có một năm mưa nhiều, chu kì này sẽ xóa sổ vườn tiêu nếu chọn địa lí không phù hợp.

Bước hai: chọn giống.

Theo tự nhiên, nếu không thích nghi sẽ không tồn tại. Như vậy thiên nhiên đã mở sẵn cho ta một con đường. Nên chọn những giống tiêu năng xuất, ổn định và giống tiêu này đã tồn tại lâu dài tại địa phương.

Những bài học rất thời gian, tốn kém đã cảnh báo như cây trầm gió trồng ở Cao Bằng, Lạng Sơn. Cây có gió nhưng không có trầm, cũng như một số giống tiêu cho là của Malaysia, Indonesia cho năng xuất cao nhưng sau cùng vẫn không tồn tại ở Việt Nam.

Sau khi xác định giống phù hợp sẽ nhân giống như sau để có thể đáp ứng nhu cầu tối thiểu.

Từ đỉnh ngọn tiêu già, cắt bỏ 1-1,5 mét vào đầu mùa mưa và có chế độ chăm sóc ưu tiên. Một năm sau dây non mọc trở lại, cắt dây non này trồng là phù hợp.

Bước ba. Chọn nọc

Để cho cây tiêu leo nên chọn loại cây như sau:

Anh đào là loại cây dễ trồng, dễ sống, tỷ lệ chết ít nếu trồng vào đầu tháng hai hoặc tháng ba âm lịch. Khoảng cách cây từ 2,2 mét cho đến 2,5 mét một nọc, ưu điểm là cây chỉ lớn nhanh lúc còn nhỏ, khi cây có đường kính khoảng 15cm cây sẽ lớn chậm nên lượng hữu cơ chi phối cho nuôi cây là ít. Cây anh đào rất cứng, phù hợp chịu lực, dễ tỉa cành, cây anh đào chỉ cần chặt ngang là trồng được, miễn cây đừng nhỏ và non quá, nếu trồng cây to và cao thì hố trồng sâu 60-70cm (nén gốc vừa chặt) nếu trồng cây nhỏ thì lỗ trồng sâu 50cm, lấp gốc 20cm và lấp dần theo thời gian, tránh lấp sâu một lần cây khó lên. Sau này cây lớn chỉ để cao không quá 4 mét. Nọc tiêu cao khó chăm sóc và bên dưới không có trái vì bị rợp, cây trồng phải thẳng đứng 90 độ, chỉ để một cây duy nhất. Đây là đặc điểm rất cần thiết để tránh bệnh cho tiêu. Khi cây xuống, đứng thì khó cho những gì đeo bám, lá khô dễ dàng tuột, rơi khi dông gió, lá khô không vướng lại trên kẹt nhánh sẽ không có môi trường cho nấm bệnh phát triển. Phía đỉnh nọc anh đào, chọn một nhánh mọc theo phương ngang để chừa lại, mục đích để khi tiêu phủ nọc, cành nhánh cây anh đào sẽ mọc trên nhánh này, như vậy đỉnh nọc sẽ không bị che ánh sáng, giúp tiêu quang hợp tốt, đồng thời dễ làm chồi vì không bị vướng dây tiêu.

quy-trinh-cham-soc-tieu
Tạo hoặc chừa nhánh mọc theo phương ngang, rất dễ làm chồi và tạo ánh sáng cho đỉnh nọc.

Nọc cây lòng mức thì không thể chặt ngang trồng mà chỉ gieo cây con trồng trước một năm chờ cây lớn, hoặc bứng cây rừng, khoảng cách và cách làm như cây anh đào nhưng tốn công nhiều hơn vì cây lòng mức khó tỉa chồi.

trong-chuoi-bao-ve-vuon-tieu
Chuối trồng để bảo vệ tiêu và có thu nhập

Tuyệt đối không trồng những loại cây thân xốp, lớn nhanh như cây vông. Lớn nhanh nên cấu trúc của tế bào thưa, xen giữa độ thưa là nước, cây càng lớn thì lượng nước nuôi cây càng nhiều. Do khô hạn và khí hậu nóng lên, lớp da không còn đủ giữ ẩm cho cây nên nước trong thân bị bốc hơi, dẫn đến cây chết hàng loạt. Khi cây chết chúng sẽ xảy ra hiện tượng hoại tử, trong quá trình phân hủy sẽ có nhiều loại nấm mọc lên trên thân cây hay chỗ cây vông thối rữa. Những cây vông nhỏ hơn sẽ chết sau, nếu gặp mưa chúng sẽ phục hồi nhưng mang theo mầm bệnh và sẽ tái phát trong mùa khô năm sau, cứ như vậy, vườn tiêu cây vông sẽ xóa sổ theo thời gian.

Bước bốn. Cách trồng

Đất được làm xốp toàn bộ diện tích với độ sâu từ 35-40cm (chỉ một lần) tạo các bờ giữ nước để tưới có cao độ 10cm. Khoảng từ 50-70 mét đào một con mương để cắt nước ngầm lưu chuyển dưới mặt đất, mương có độ sâu từ 50-70cm.

Để giãm chi phí và mau đem lại kinh tế cách trồng như sau: (nên chuẩn bị trước một năm).

Vào đầu mùa mưa, trong tháng 3 âm lịch, thời gian này khí hậu khô nóng, có mưa đầu mùa, đất ẩm, thích hợp cho ươm dây tiêu. Chọn dây có độ tuổi từ 1 năm đến 18 tháng, cắt lấy 5 mắc (nếu dây mắc nhặc thì có thể cắt dài hơn) làm đất tơi xốp, vun lên thành líp, cao khỏi mặt đất 20cm, che mát, nên chừa nhiều lá, lá nhiều sẽ giúp chồi tiêu và rễ phát triển mạnh, lấp dây tiêu xuống đất từ 3-4 mắt, ngày tưới 3-4 lần, tưới ít, chống rụng lá. Sau 20-30 ngày thì đem trồng, trồng cạn, cho mắt thứ ba tiếp giáp với mặt đất (trồng cạn dễ lên) nén đất chung quanh gốc vừa chặt. Cây tiêu cần râm mát lúc còn nhỏ, nên khi trồng phải che mát. Để giảm chi phí cho che mát, cách làm như sau:

Đem chuối con trồng về hướng Tây, gần sát nọc tiêu để thân cây chuối che nắng chiều, trồng cạn để dễ phá chuối, nên trồng chuối trước một thời gian, chờ chuối bén hãy trồng tiêu, khi trồng, bẻ lá chuối gập xuống để che nắng, lá chuối rộng, do trồng gần nên lá chuối dễ che nắng cho tiêu. Sau một năm, khi cây tiêu đã lớn, đồng thời cũng là lúc thu hoạch và phá bỏ cây chuối cho tiêu lớn (chuối không cho đẻ con, chỉ một cây duy nhất)

Bước năm: cách chăm sóc, bón phân, phòng sâu rầy, nấm bệnh ứng phó với khí hậu nóng lên v.v….

Tiêu cũng như các loại cây trồng khác, vẫn sử dụng các loại phân bón thông thường và tuân theo khuyến cáo của nhà sản xuất .

Để ứng phó với khí hậu nóng lên, mất nước, trên nền mặt đất lúc nào cũng được phủ lên một lớp cỏ, lớp cỏ này đóng vai trò rất quan trọng như, cách nhiệt, chống sói mòn, giữ ẩm, tạo môi trường sống cho vi sinh vật phát triển, tự tái tạo hữu cơ, tự phân hủy và trao đổi các chất hữu cơ, các tích độc tố của cành nhánh cây tiêu thải ra, ngoài ra trong thảm cỏ có loại cỏ sống theo quang kỳ, sau chu kỳ sống, chết đi chúng để lại thân rễ thối rỗng trong lòng đất, làm đất tự xốp ngoài ra chúng còn phân bố lượng nước. Cao độ của cỏ giữ trong vườn tiêu trung bình từ 10-20cm. Không nuôi các loại cỏ thân ngầm như cỏ ống, cỏ tranh v.v…


Để cỏ dầy trong mùa khô

Sau 4-5 năm, đất sẽ phì nhiêu trở lại nên không cần thiết dùng phân hữu cơ nữa, giảm được chi phí lao động cũng như ô nhiễm môi trường.


Thân chuối thối rữa tạo môi trường cho vi sinh

Bón phân

Một năm bón ba lần, đầu mùa mưa, giữa mùa mưa và cuối mùa mưa, lượng phân bón nên theo chỉ dẫn nhà sản xuất. Phân cứ rãi bừa, đều trên cỏ, sau đó dùng thuốc diệt cỏ xịt với liều lượng thấp hơn chỉ định, cụ thể. Thông thường liều lượng theo hướng dẫn là từ 70-80 cc cho bình xịt 8 lít. Như vậy xịt chỉ pha với 25-30cc, không xịt kĩ. Mục đích là để khi bị tác động của thuốc với liều nhẹ, cỏ chỉ bị thương tái, vàng chứ không chết, trong quá trình cỏ bị thương không hấp thụ được phân bón thì cũng là thời gian tiêu hấp thụ được phân bón mạnh vì có cỏ giữ độ ẩm .

Mỗi năm xịt cỏ cho chết chỉ một lần vào giáp đầu mùa mưa nhưng không xịt kĩ, mục đích khi mưa xuống còn gốc rễ chúng sẽ nhanh phục hồi để giữ ẩm cho mặt đất, lỡ gặp hạn trở lại, lớp cỏ khô bờm xờm sẽ cách nhiệt, tránh bốc hơi phân hóa học.

Mỗi năm làm xốp khắp mặt đất một lần (kể cả bờ bồn) vào đầu mùa mưa, dùng bồ cào cuốc với độ sâu 10cm, chỉ bẩy đất chứ không giật, kéo, tránh đứt rễ. Vào đầu mùa mưa, đất vẫn khô nên nước dự trữ trong cây ít. Tỷ lệ rễ đứt do răng cào là không đáng kể nên cây sẽ dễ lành và ít bị chảy nhựa.

Để tránh biến động sinh lí cho cây tiêu, tán cây anh đào hay lòng mức được tỉa quang làm hai đợt trong một một kì.

Đợt một tỉa 50%, nữa tháng sau tỉa 30% còn lại.

Mùa mưa đến sớm hay trễ không quan trọng, cứ giữ mát cho vườn lúc đầu mưa, vì đầu mùa thường mưa ít và khí hậu rất nóng cũng như thời gian ban ngày dài. Chờ tiêu nhú bông non ra độ 3cm thì tỉa tàng đợt một, nữa tháng sau tỉa tàng đợt hai, sau đó lượng ánh nắng giữ 50% trong vườn lúc mùa mưa, sang mùa khô, giữ ánh nắng từ 70-80% trong vườn tiêu là cần thiết.

Toàn bộ tán cây chặt xuống được băm vụn, phân tán đều để làm hữu cơ cho đất, làm lương thực cho mối, trùng v.v tạo môi trường sống cho vi sinh vật phát triển. Không được diệt mối, mối không ảnh hưởng cây tiêu vì mối thường chỉ ăn cây đã khô, nhờ mối ăn mà xác cây khô mau phân hủy, chuyển hóa.

Bên ngoài chung quanh vườn tiêu trồng một hàng chuối để che nắng, nắng chiều, hoặc trồng thêm mía, thơm vì các cây này thân và nách lá chứa nhiều nước, nên phân tán các loại cây này để mùa khô các loại côn trùng không tập trung vào vườn tiêu đề uống nước. Trong vườn tiêu cũng trồng chuối lác đác nhưng là chuối có thân ốm như chuối cao, chuối bơm để dễ đốn hạ trong vườn. Chuối đóng vai trò rất quan trọng như sau:

Sáu tháng mùa khô là rất khô, nhất là sau tết nguyên đán. Khí hậu nóng hơn nên sương đêm không còn đọng hạt trên lá trong khi nhu cầu về nước để sống còn cho tất cả sinh vật là bức thiết. Thiếu nước uống, các loài kiến sẽ đục vào thân cây tiêu để uống nhựa cây và cư trú trong đó vì thân tiêu rỗng. Sang mùa mưa, các lỗ rỗng bị đục khoét sẽ chứa nước, sinh bệnh từ đó.
Rệp sáp thân mềm, ẩm như chàng hiu, ốc sên v. v đều phải sống trong môi trường ẩm để chống khô da, sang mùa khô, dù không muốn chúng cũng phải đục bám vào rễ, thân cây tiêu để sinh tồn vì không còn môi trường nào khác, nhất là rệp sáp, từ đó gốc rễ tiêu sẽ là trung tâm cư trú cũng như bệnh tật, khi rệp sáp tăng cao tiêu sẽ chết dần.

Chuối là loại cây có vòng đời ngắn, dao động từ 12- 19 tháng, thân giữ nhiều nước, lá tán rộng, hứng nước mưa, cản gió, khi mưa, nước theo rảnh lá chảy vào thân, xuống gốc và đọng lại nơi nách lá, nách lá chuối như cái hồ nhỏ, là môi trường sống, sinh sản cho nhiều động vật tạo hữu cơ cho vườn cây. Khi mưa, lá rộng cản gió tác động thân cây chuối thành lực đòn bẩy, bẩy đất, khi chết, rễ chuối để lại vô số lỗ rỗng xốp dưới lòng đất cùng nhiều hữu cơ thối mục. Với môi trường thích nghi, rệp sáp, kiến v.v…gốc chuối sẽ là khách sạn sang, miễn phí của chúng qua mùa khô.

Với chu kì thiên nhiên, trong 10 năm sẽ có một năm hạn nặng, khi hạn nặng hết nước tưới, dùng sắt nhọn đâm vào củ hủ cây chuối cho chuối chết. Trong quá trình phân hủy, gốc và thân cây chuối cung cấp một ít nước cho tiêu vượt hạn (năm ấy tuy thất thu nhưng vẫn còn giữ được vườn tiêu) chuối trồng trong vườn tiêu chỉ để một cây duy nhất, sau thu hoạch mới để lại một cây con. Sang mùa mưa, khi cần ánh sáng cho tiêu,chặt ngang cây chuối, chừa lại khoảng 80cm để chống rợp cho tiêu.

Chăm sóc.

Sau khi trồng từ 12-18 tháng sẽ cắt ngang dây tiêu để chúng đâm chồi (không cắt vào giữa mùa mưa cây sẽ chảy nhựa nhiều, dễ nhiễm bệnh) khi chồi non lên, chọn từ 5-7 chồi tốt để cột vào nọc, vậy là đủ, còn các chồi khác cho tỏa ra ngoài, sau thời gian làm trái do không dược bám chúng sẽ tự chết. Cành, nhánh cây tiêu cứ để phủ sát đất, chỉ cắt tỉa ít để thuận tiện dọn lá gốc khi cần.

Tưới.

Tiêu không nên tưới nhiều, lượng nước tưới một lần chỉ cần tương đương với lượng mưa khoảng 50-70mm, sáu đến bảy ngày tưới một lần, tưới ngoài tán tiêu, tưới luôn cỏ, khắp mặt đất trong vườn. Sau tết âm lịch mới tưới vào thân dây tiêu vì lúc ấy thời tiết khô. Khi tưới, dùng vòi nước xịt vào các kẹt nhánh cho cành lá khô văng ra, thỉnh thoảng dùng vòi nước xịt đẩy lá khô trong gốc ra ngoài cho cỏ phân hủy. Một năm nên cào lá khô đọng dưới gốc tiêu ra ngoài hai lần vào đầu mùa mưa và cuối mùa mưa. Hạn chế đi lại trong vườn trong mùa mưa nhất là khi mưa nhiều.

Khi môi trường tương tác, dung hòa tiêu sẽ không có hoặc rất ít sâu bệnh. Không có môi trường cho nấm mọc thì sẽ không có nấm bệnh. Không mất nước uống thì kiến, rệp sáp sẽ không đục khoét cây tiêu gây ra bệnh.

Qua phần mô tả trên ta thấy rõ tính vận động và ứng dụng như: chọn địa hình phù hợp. trồng chuối để chia sẻ nguồn nước cho sinh vật. Giữ cỏ khắp mặt đất để giữ ẩm, cách nhiệt, chống xói mòn, phân bố đều lượng nước, tự tái tạo hữu cơ, xúc tác phân hủy tích độc tố của bả, xác tiêu, dung hòa môi trường.
Mô tả phương án ưu tiên thực hiện giải pháp.

Bước một: Chọn một triền đất tại xã An Phú. Bình Long. BP, có diện tích 5500m2 , đất cát pha đất đỏ, có độ dày hữu cơ trung bình là 40cm, cao độ với nước ngầm thấp nhất trong mùa mưa là 0,7cm, cao nhất trong mùa khô là 9 mét. Được làm xốp toàn bộ với độ sâu 35cm và hình thành hình thể để năm sau trồng tiêu.

Bước hai: đào ba con mương phía ngoài, bao chung quanh vườn tiêu để chặn nước ngầm đồng thời trồng anh đào, trồng chuối trước một năm tạo bóng râm cho năm sau thuận tiện trồng tiêu, giảm chi phí. Song song cắt ngang 50 nọc tiêu già để năm sau lấy giống trồng.

Kết quả đạt được.

Sau khi áp dụng phương pháp. Đã 24 năm qua vườn tiêu vẫn xanh tốt, cho thu hoạch trên dưới 2kg một nọc. Tiêu không bệnh nên không sử dụng thuốc hóa học ô nhiễm, độc hại, chi phí thấp nên đã đã duy trì được vườn tiêu qua những năm giá thấp trước sức cạnh tranh của các nước trồng tiêu trong khu vực. Tỷ lệ chết không đáng kể, 8-9/1000. Vườn đã trải qua những năm nắng hạn gay gắt như năm 1998 và chịu mưa nhiều qua năm 2000 cùng khí hậu thay đổi thất thường là nhờ vào phương pháp trên.

Nếu giải pháp trên được nhân rộng hoặc hoạch định vĩ mô như diện tích cao su, thì chỉ cần một tỉnh trồng tiêu, sản lượng chúng ta sẽ dễ dàng đè bẹp các nước cạnh ranh trong khu vực.
Tóm tắt giải pháp.

Giải pháp là một phương pháp trồng tiêu ứng phó với khí hậu thay đổi bao gồm: chọn địa lí, địa hình, giống, nọc, giữ ẩm, phân bố lượng nước, tái tạo hữu cơ, xúc tác, phân hủy tích độc tố của xác tiêu, dung hòa môi trường, điều tiết ánh sáng, nhiệt, trồng chuối giữ nguồn nước cho sinh vật uống qua mùa khô.
…………………………

Bà con và các bạn thân mến.

Trên đây là cả một quá trình nghiên cứu lâu dài.

Tiêu là loại đặc sản, có lợi thế về giá do xuất khẩu vì không phải nơi nào cũng trồng được, nhưng phù hợp với địa lí nước ta, phù hợp với lao động giản đơn, lao động phụ. Với diện tích nhỏ nhưng nguồn thu không nhỏ. Chỉ cần 1-2000m2 ở quê nhà chúng ta không phải sống cảnh nhà trọ, cơm chợ, áo đường, nhọc nhằn trăn trở. Với nguồn thu từ diện tích trên ta có thể ở nhà xum vầy, nuôi dạy con cái, xây dựng xóm làng.

Tôi có vườn tiều 2000 nọc, trồng từ 1987 đã và đang tồn tại với giải pháp trên. Mỗi năm chúng cho nguồn thu không nhỏ, góp phần đáng kể cho nghiên cứu khoa học.

Tuanminh1964@ymail.com

Báo Giá cà phê qua điện thoại
21 Phản hồiGửi phản hồi mới
  1. Cám ơn bạn Tuanminh, bài viết có giá trị. Xin phép được làm quen với bạn (vui lòng cho tôi biết số điện thoại của bạn) Chào thân ái.

  2. Xin lỗi Tuanminh vội vàng quá nên tôi sơ sót sđt của tôi là 01693968134 , 52 tuổi. Hân hạnh được làm quen với bạn.

  3. Trước tiên tôi xin cảm ơn bài viết trên vì đó là tâm huyết của người viết. Sau đó toi xin đóng góp thêm 1 vài chi tiết sau:
    “Nếu cắt lá gốc sẽ tạo điều kiện cho nước mưa làm văng hữu cơ hoặc phân hóa học trực tiếp bám vào thân gốc tiêu”. Cái này chỗ tôi cắt sạch cho mưa và nước không làm dập tay thối tay sau đó lây sang chết cả cây.
    Cái cỏ trong mô hình này là cỏ mật ở công viên rất hại đất. Nên trồng các loại cây họ đậu cố định đạm cho đất ( lạc dại) hoặc cúc vạn thọ có tác dụng ngăn ngừa tuyến trùng. Nếu để cỏ thì phải làm sạch cỏ gốc và xa cách tán cây 20-30cm
    Rẫy trồng thêm chuối chỉ có áp dụng cho vườn tiêu con mới trồng. Cây đã lớn trồng chuối làm tranh chấp ánh sáng với tiêu làm giảm tỉ lệ đậu bông cho hồ tiêu. Muốn che mát thì giữ lại 25% tán cây là đủ ánh sáng và đủ che mát cho mùa nắng. Và anh đào làm chồi rất cực hay bị kiến. Kiến nuôi rầy dể bị tuyến trùng vàng vàng lá.
    Hình ảnh trên mô hình rất ư là trung thực. Nhưng phải nói thẳng là không được đẹp lắm. Mỗi người một cách làm nhưng với cách làm 2 kg trên nọc đó thì tôi chịu thua làm không được. Vì chỗ tôi trung bình 10 kg trên trụ đã là quá bình thường đối với nhà trồng trụ sống như lồng mứt như nhà tôi thì còn hơn như thế. Nhà gần nhà tôi trồng chơi 125 trụ mà thu được 1 tấn rưỡi, sát nhà tôi thì 1 mẫu mà người ta thu 8 tấn mà than như ri vì kêu mất mùa. Của tôi thì không dám nói vì tôi là cùi bắp nhất khu này. Còn trụ chết 5m cũng được sơ sơ 7-10kg/ trụ. Nhưng dù sao về cơ bản thì bác tuanminh@ymail.com cũng thực hiện tốt các bước chăm sóc và ngăn ngừa bệnh tật của hồ tiêu. Cái khó nhất của hồ tiêu không phải trồng cho sống không chết. Mà là trồng như thế nào để không bệnh tật và năng suất cao nhưng chi phí đầu tư lại thấp.
    Tôi khuyên bác thế này nhé. Chịu khó dưỡng nọc tiêu đó cao thêm 2 mét. Nhổ bớt cỏ trong gốc. Thì năng suất sẽ cái thiện thêm gấp đôi đấy.
    Chúc bà con sức khỏe.

  4. Bác Nguyễn Minh Vịnh nói đúng, với giá phân và nhân công đắt đỏ như hiện nay 2kg trên nọc thì ko ổn. Tôi ở vùng Chư Sê, nọc chết tính trung bình cả vườn là 4kg/nọc còn nếu trụ sống thì tầm từ 10kg trở lên. Và còn nữa bác ko nói là để cỏ tự nhiên hay cỏ trồng, nếu cỏ tự nhiên thì chắc chắn ko thể để kiểu như bác được vì lớp cỏ dày + lá tiêu rụng xuống + độ ấm + nhiệt độ thì các bác xem có những loại vi khuẩn, rầy, rệp nào mà lại chê ko đua nhau phát triển chứ.
    Tiện thể hỏi các bác chút tiêu đang ra hoa bị sâu với rầy cắn rụng hoa thì có thể bơm thuốc sâu dc ko tôi định bơm nhưng sợ ảnh hưởng đến sự ra hoa và đậu trái, các bác ai có kinh nghiệm tư vấn giúp.

  5. Chào Minh Vịnh, đọc bài của bạn tôi đoán bạn ở miền Đông Nam Bộ. Nếu có thể được, bạn cho tôi biết địa chỉ cụ thể, để học cách làm của bạn, (trụ chết 5m cũng được sơ sơ 7-10kg/trụ) nếu được đều như thế thì thật đáng nể.
    Theo tôi bài viết của anh tuấn minh có nhiều điều đáng để học, cách làm của anh ấy tuy năng suất không bằng những vườn tiêu khác, nhưng bảo vệ được môi trường, phát triển bền vững. Chúc bạn sức khỏe.

  6. @phạm văn thương
    Xịt chiều mát lúc cây xả nhụy. Tôi hay xịt từ 4h chiều là không sao hết. Dùng loại thuốc này Jathi xịt là ko ảnh hưởng gì hết. Nhưng cũng hơi bị bồ cào đấy. Đáng lẽ phải xịt ngừa trước khi ra bông chứ. Bông nở trong vòng 7 ngày lận. Nhắm đó mà xịt.

  7. Chào tieuphong. Mấy ngày nay do máy bị hư nên không viết được, nay mới kêu thợ sửa lại. Em xin gửi anh 1 cách trị rệp sáp hại cây và rễ tiêu mà em đang sử dụng như sau:
    1. Thuốc trừ sâu sinh học cao cấp REAGT 5sc (70 ml)
    2. MAPJONO 700WP (2 gói 40g)
    3. PADAN95 SP ( hoạt chất CORTAP 950g/1kg) (2 gói 40g)
    4. Vi lượng qua lá ”FETRILON-COMBI” (10 gói nhỏ)
    => tất cả 4 thứ pha vào 220l nước xịt ướt đều lên cây sau khoảng 1 tuần là đảm bảo rệp sáp trên cây và dưới rễ đều chết hết. (do tính chất lưu dẫn cực mạnh của mấy loại thuốc trên)

  8. Cảm ơn bác nhưng ở vùng tôi tiêu ra hoa rải rác tầm 1 tháng mới hết mà trước khi ra hoa tôi cũng phun phòng rồi nhưng vì đang vào mùa mưa nên mưa nắng thất thường nên sâu hại phát triển giờ hoa có buồng đã ra trái có buồng mới ra nên phun cũng hơi sợ nhưng cũng đành phải phun thôi vì thấy rụng ghê quá. Vườn tôi 1800 nọc tiêu nên phải phun 1ngày rưỡi mới xong nên đành phải phun từ sáng tới tối. Còn thuốc thì cũng chẳng biết dùng loại gì nên cứ ra tiệm hỏi thuốc nào đắt là mua thôi.

  9. Chào các bác. Tôi cũng ở Chư Sê nhưng nghe Minh Vịnh nói đến năng suất tiêu ở chổ Minh Vịnh ở thì tôi thật tình bái phục. Còn diệt rầy khi tiêu đang ra hoa thì các bác cứ mưa thuôc trừ rầy và thuốc kích thích có hàm lượng kaly cao pha theo tỉ lệ trên nhãn thuốc thông báo mà phun thì không có gì mà lo ngại hết.

  10. Đúng thật là tôi ở Đông Nam Bộ nên mới có thể trồng tiêu cao. Vùng tôi rất ít gió. Còn muốn xem mô hình thì chỉ cần email tôi gởi hình cho xem tới chi cho cực.

  11. Chị Diem cũng cần biết vùng Chư Sê ta trồng trụ 4m thu hoạch nhiều nhà cũng đc 7-8kg/nọc, vậy 5m thì cũng có thể lắm chứ ta đều là nông dân nên chắc cũng chẳng nói khoác đâu. Như chị nói thì tiêu ra hoa vẫn phun thuốc đc ah, vậy tôi yên tâm rồi cảm ơn bà con.
    Mong một vụ mùa bội thu cho tất cả chúng ta.

  12. Chào các bác ở Chư Sê, mình cũng là dân Chư Sê đây, mùa này nghe nói tiêu khá nhiều vườn ở Chư Sê mất mùa, không biết của bà con thế nào. Vườn của mình may mắn năm nay cũng tạm ổn.
    Mong được trao đổi với các bác.

  13. Nói chung ở Chư Sê và Chư Pưh thì giống tiêu Vĩnh Linh hầu như mất hết một nữa chỉ được tiêu Lộc Ninh.

  14. Chào các bác! Tôi ở huyện Tân Phú tỉnh Đồng Nai thuộc khí hậu Đông Bắc- ĐNB (giáp Lâm Đồng). Trên diễn đàn tôi thấy bác nào nói cũng có lí rất am hiểu về khoa học, rất có nhiều kinh nghiêm kĩ thuật trồng và chăm sóc cho cây hồ tiêu. Tôi có một ít KT nhỏ đưa ra đây các bác cho ý kiến rút kinh nghiệm.

    Gia đình tôi có 6000 m2. Thu hoạch xong tôi bón phân với tỉ lệ như sau:
    -Bón lần thứ I : 250kg lân nung chảy (lân Ninh Bình hoặc Văn Điển, vì phân này có Mg, Ca, Zn…) +100kg ure +50kg kcl (kali đỏ). Bón tới đâu tưới nước đến đó để cho tan hết phân,không tưới nhiều vì lúc này tiêu cần phải nghỉ giải lao.
    – 15 ngày sau rài 0,5kg vôi bột/gốc (mua vôi cục về mở miệng bao cho khoảng 1 chén nước vào, 2 ngày sau vôi sẽ tự nát ra. 2 ngày sau nữa đem bón rãi đều lên mặt đất. Trong mùa khô khi thấy tiêu quá khô héo thì mới tưới (tưới rất ít vừa đủ sống).
    -Bón phân lần II: Lúc mưa đầu mùa bón phân liều lượng như lần I, kết hợp xịt lần 1: KNO3+siêu kẽm. Xịt lần 2 cách lần 1 10 ngày: KNO3 + Bo. Xịt lần 3: 10 ngày sau xịt phân sinh học WEGH (wegh sẽ hạn chế được sâu rầy).
    -Bón phân lần III: Khi thấy tiêu hết ra hoa, lúc đó chuổi tiêu có màu xanh đậm. 500kg lân vi sinh (loại nào có nấm trechoderma).
    -Xịt lần thứ 4: Lúc tiêu bắt đầu có hạt Numboan (số 1- của công ty ACB) + kali tan.
    -Bón phân lần thứ IV: Cách lần III 45 ngày, liều lượng giống như lần thứ III.
    -Xịt gốc phân sinh học Wegh 2 lần, xịt trên lá 2 lần/năm (mỗi lần xịt cách nhau 15 ngày).
    -Bón phân lần thứ V: Trước thu hoạch 1 tháng 250kg lân nung chảy +100kg ure +100kg kali đỏ, 10 ngày sau xịt giống như lần thứ 4.
    -Tưới nước: Tôi tưới hệ thống tưới nước tiết kiệm, 3 ngày tưới 1 lần, 1lần tưới 20 -30 lít.
    -Sản lượng: 3 tấn/năm.
    -Thuốc sâu rầy chưa bao giờ sử dụng (khi xịt Wegh thì ko cần dùng đến thuốc trừ sâu rầy).
    -Nọc trồng cây keo Thái (người miền Tây Nam bộ gọi là cây giang, người miền Bắc gọi là cây sản).
    -Độ cao: 6 – 8m.
    -Dich bệnh: 2-3 nọc/năm.

    * Điều mà tôi muốn nhờ các bác tư vấn ở đây là: Vườn tiêu của tôi trồng 3 kích thước.
    -Kích thước 1 : 3,3 x 3,3m cao 7-8m cho 5-6 kg/nọc.
    -Kích thước 2 : 2,5 x 2,2m cao 6-7m cho 2kg/nọc, 4met dưới ko có trái.
    -Kích thước 3 : 2,2 x2,2m cao 6-7m cho 2kg/noc 4,5met dưới ko có trái.
    *Có lúc tôi muốn cưa bớt kích thước 2 và 3 nhưng giá tiêu này ko dám. Chính vì vậy nhờ các bác dạy cho tôi mấy chiêu. Tôi cám ơn nhiều. ĐT: 097 57 57 859

    • Chào diễn đàn, chào bác Phát
      Theo cháu được biết lân nung chảy kết hợp với urê thì sẽ làm giảm lượng đạm của urê không tốt. Thế bác bỏ phân ngay sau thu hoạch mà vẫn làm bông được sao?
      Cháu mới trồng tiêu năm nay chưa có kinh nghiệm mong các bác trên diễn đàn chỉ giúp, cháu trồng nọc sống lồng mức khoảng cách 2.8 * 2.8 để cao bao nhiêu thì hợp lý ?

    • Chào @linh binh phuoc
      -Lân nung chảy được khuyến cáo không trộn chung với phân hữu cơ và phân khoáng đạm sulfat amôn và ntrat amôn. Trộn với urea được nhưng bón ngay, không để qua đêm.
      -Sau thu hoạch, nếu thấy tiêu suy cũng cần bón phân để hồi sức nhưng với liều lượng nhỏ.
      -Với khoảng cách đó, chỉ để cao tầm 4,5 – 5 mét, còn tùy vào gió nữa.
      Thân

    • Chào Bác Nguyễn Vịnh, Bác Nông Văn Dân!
      Chào cả nhà giatieu!
      Năm mới chúc các Bác, chúc cả nhà một năm mới sức khỏe, bội thu !
      Nhân đây các Bác giúp cho cháu: Cháu trồng tiêu xen cà phê, tiêu trồng trên tụ sống muồng đen nhưng phân vân mãi chưa biết chọn kích thước nào cho phù hợp và hiêu quả.
      Dự kiến cháu sẽ chọn một trong 2 đề xuất 3,3 x 3.3 hoặc 3,5 x 3,5.
      Rất mong nhờ các Bác giúp cho kinh nghiệm.
      Trân trọng!

    • @linh binh phuoc!
      Với khoảng cách đó vùng tôi để tiêu tới 7 mét lận.

  15. Bài viết của Tuấn Minh cho ta 1 phương pháp quản canh hiệu quả, thân thiện với môi trường… hợp với nhu cầu sinh lý của cây tiêu, tránh rủi ro, chết chóc bệnh tật,… đầu vào thấp, dễ tồn tậi trong diều kiện giá nông sản thấp, sản lượng nông sản không nhiều, nên ít có trường hợp cung thừa cầu, dễ bị rớt giá, những giá trị tạo thành nhờ vào các ưu thế tự nhiên không tốn tiền, ít lệ thuộc vào các phương tiện vật tư nhập khẩu tốn tiền…
    Mình có cảm nhận trực giác, ý tưởng của Tuấn Minh là đúng, là sự lựa chọn khôn ngoan của nông dân, và cũng nên nâng lên tầm chiến lược nông nghiệp trong điều kiện hiện nay… các nước tiến bộ cũng đang quay về phương pháp quảng canh…

  16. Cảm ơn tác giả tuanminh, bài viết rất tốt. Tôi cũng đang làm theo cách này, còn tưới nước thì tôi tưới bằng hệ thống tưới nhỏ giọt cũng thấy được.

  17. Bài viết rất có giá trị. Đây là cách canh tác hài hòa với tự nhiên. Tuy năng suất không cao nhưng bền vững, chất lượng hạt tiêu phải gọi là số 1. Đến nay ta thấy rằng cách trồng hiện nay không phù hợp nữa, cây tiêu vòng đời ngắn lại, chất lượng hạt tiêu tồn dư lượng hóa học như vụ Tây Ban Nha vừa rồi. Thiết nghĩ chúng ta nên thay đổi lối canh tác theo hướng bền vững như bài viết.

Gửi phản hồi mới

(?)

Loading...